Dapat nga bang katakutan ang Enterovirus 71?

Sa naging panayam ni Jessica Soho sa State of the Nation (SONA) sa GMA News TV, ipinaliwanag ng isang opisyal ng Department of Health ang isang simple pero mahusay na paraan upang labanan ang virus na pinagmumulan ng sakit na karaniwang tumatama sa mga bata. Kamakailan lang ay naging laman ng balita ang pagkakasakit ng maraming paslit sa Cambodia na sinabing nagmula sa tinatawag na Enterovirus (EV-71). Ang naturang virus ang pinagmumulan din ng sakit na hand, foot, and mouth disease (HFMD) na tumatama rin sa mga batang Pinoy. Sa ginawang panayam ni Jessica Soho sa SONA kay Dr. Eric Tayag, spokesman at director ng National Epidemiology Center ng DOH, sinabi nito na karaniwan na sa Pilipinas ang EV-71 pero hindi pa ang uri ng sakit na dumapo sa mga bata sa Cambodia. Narito ang kanilang talakayan: Jessica: Maganda gabi po Dr. Tayag. Tayag: Magandang gabi, Jessica. Jessica: Paglilinaw lang po, mayroong enterovirus 71 dito sa Pilipinas? Tayag: Mayroon po tayong enterovirus 71. Iyan po ay minomonitor lalo na ng Research Institute for Tropical Medicine. Jessica: Ito po ay nagko-cause ng hand, food and mouth disease, tama po ba? Tayag: Tama ‘yan. At maliban diyan it also causes polio like illnesses, acute respiratory disease at yung nakakatakot na brainstem encephalitis na halos hindi pa nakikita sa ating bansa. Jessica: Ang hindi tayo nakakasiguro kung mayroon na nung strain nitong the same virus na umatake sa Cambodia at ikinamatay ng six kids? Tayag: Tama ‘yon Jessica. Kaya nga ang aming kalihim si Secretary Ona ay nagbigay ng instruction sa amin na ialerto ang mga ospital na kung mayroon silang mga kaso na… meron akong example dito (nagpakita ng larawan).. eto hand, foot and mouth disease sapagkat itong blisters na ‘yan, mga rashes na ‘yan makikita mo sa hand, foot saka dun sa bibig. ‘Yan ang trend niyan kaya tinatawag na hand, food and mouth disease. Madaling mahawa ang mga bata. Kaya yung mga batang wala pang limang taong gulang ang tinatamaan nito. Tayong matatanda parang exempted na sapagkat nagkaroon na tayo nung mga bata pa tayo. Nakukuha 'yan through oral transmission kasi nilalabas ‘yan sa dumi. So kung hindi ka maghuhugas ng kamay, you don’t properly dispose diapers… sa daycare centers hindi nahuhugasan, nalilinis, nadidisinfect yung mga laruan na sini-share sa mga bata. Kaya nga nanawagan kami sa mga daycare centers at mga eskuwelahan, baka may makikita kayong mga bata na may lagnat at mga ganitong conditions, dalhin niyo na sa mga health centers para makasiguro tayo. Jessica: Kasi importanteng mamonitor natin ang mga ganito to safeguard our country and kids from the strain na tumama sa Cambodia. Tayag: Oo, tama ‘yan Jessica. Kaya naman inilabas namin yung bulletin na ‘to kasi ang inaasahan naman ng mga tao na baka manggagaling sa Cambodia, sa China. Kailangan maunawaan ng mga tao na this is global, hindi lang naman sa Cambodia ‘yan. Subalit ang tumama sa Cambodia ay ikinamatay ng mga bata. Jessica: Sa tingin niyo ba dapat tayong maalarma sa enterovirus? Tayag: Ang ginagamit naming mga pananalita diyan ay lets be vigilant. Binabalanse namin ‘yon. Ayaw naman namin na ang mga tao walang anuman, magpapanic. Ayaw din naman namin na yung mga tao parang walang pakialam. So we have to strike the balance. Ang ginagawa namin ay magbigay ng impormasyon kaya naman inilabas yung mga datos sa dalawang bata (Pinoy) na hinihintay namin ang resulta para malaman naman ng mga kababayan natin na hinahanap natin ang mga kasong ito. Kasi kapag tinanong kami, meron na ba tayo? Napakahirap sabihin na wala, wala naman kaming nirereport, walang nirereport sa DOH, wala hong maniniwala. Kaya nga pinagrereport namin if they suspect na ganito nga ang presentation. Jessica: So better to be proactive than sorry later. Tayag: Tama ‘yon. Lalong lalo na ang mga walang bakuna. At binanggit na nga namin na this is the new polio, now that we are close in eradicating polio. Katulad ng polio ito kasi ay kumakapit sa utak. Jessica: Doc itong dalawang bata na nakitaan niyo, entorovirus 71 po ba ito? Tayag: Hindi pa. Sapagkat hinihintay pa namin yung isa pang test na gagawin ng aming RITM. We will find out the result within 48 hours. Jessica: What are the indications, wala pa hong nadadiagnose na anong sakit? Tayag: Itong mga batang ito ay nakitaan ng lagnat saka yung tipikal rashes kaya malamang hand, foot and mouth disease ‘to. Subalit hinihintay natin kung anong klase ng human enterovirus. Sapagkat iba ibang klase ‘yon. May coxsackie A-16 at enterovirus 71 na pawang nagiging sanhi ng hand, foot and mouth disease. Its very important na malaman natin kung which one cause the illness. Ang masasabi namin ngayon, wala pang walong taong gulang yung mga batang ‘yon, walang history na sila ay nanggaling sa ibang bansa, at sila po ay nasa magandang kalagayan. Wala pang serious complications pa kaming nakikita. (Update: Negatibo sa enterovirus-71 ang dalawang bata) Jessica: Ano po naman ang indication na ang nangyari sa Cambodia ay pwedeng mai-transfer sa other countries. Tayag: Ang nangyari kasi sa Cambodia, iba-ibang lugar, malawak yung naapektuhan. At gaya ng anumang virus, viruses can actually spread from one country to another. Kaya nga sa ngayon patuloy pa rin ang ating screening procedure sa mga airport. Pero dapat din nating malaman na dahil mga bata ang nagkakasakit, tayong mga adult ang pwedeng pagmulan ng mga virus na ‘yan. Halimbawa nagpalit tayo ng diaper, hindi tayo naghugas ng kamay, o kaya nag-alaga tayo ng pasyente sa ospital we did not observe proper procedure. Pag-umuwi tayo sa bahay hahalikan natin yung mga batang kasama natin sa bahay, mahahawa sila. Jessica: Ano po ang pinakamagandang gawin, preventive measures para po sa ting mga kababayan? Tayag: Ito yung time and tested hand washing. So kailangan, hindi pa man ay dapat matuto na tayo na talagang maghugas ng kamay. At marami sa ating ang nakalilimot diyan. Kumanta tayo ng happy birthday twice kasi we need 20 seconds, gumamit tayo ng sabon. Kung mayroon kayong alcohol or gel gawin natin para makumpleto ang hand washing ritual natin. Gawin niyo na parang nagsusuklay kayo, parang nagtu-toothbrush, para sa ganun kapag tumama sa atin ‘yan ay alam niyo na ang gagawin. Jessica: At dapat turuan ang mga bata ‘di po ba? Tayag: Tama. -- FRJimenez, GMA News